Ýazmagy goýmagyň wagty

1993-nji ýylda resmi metbugatda gadagan edilip, diňe internetde özümi ýatladyp başlalym bäri bir ygrarly okyjym bardy. Ol käte pikirini aýdyp, okyjylarymy doly ýitirmändigimi bildirip durýardy. Şeýle-de ol, käte-käte hat ýazyp, entek resmi metbugatdan çetleşdirilmedik ýazyjy-şahyrlardan zeýrenýärdi. Ýöne ondan golaýda begençli hat geldi. Ol hatda okyjym "başy gowgaly türkmen edebiýatyna täze bir nesliň gelýändigini buşlamak isläpdir". Muňa delil edip, ol bir hekaýa hem iberipdir we menden ony hökman okamagy haýyş edipdir. Uzak wagt bäri türkmençe zat okamandym. Megerem şondan, hekaýada üýtgeşik zat görmedim. Ygrarly okyjym meniň "bu ajaýyp esere düşünip bilmändigimi" gaty gördi. "Seret, oglanyň öler jany "Ruhnama", ony okasy gelýär, emma ejesi köne pikirli: "Biderek zada pul berme" diýip, ony aldyrmaýar. Bir günem daýysy gelip, ýegeninden çaý başynda "Ruhnamanyň" anyk bir sahypasyny okap bermegini soraýar. Ýegeni öýde o kitabyň ýokdugyny, ejesiniň aldyrmaýandygyny aýdýar. Daýysy pul çykaryp, ýegenini dükana iberýär. Şondan soň oglan daýysy gelende, oňa her gezek "Ruhnama" okap berýär, olam diňläp uklaýar... Bu taýda sowet döwründe bilim alan, aňy propaganda bilen zaýalanan eje bilen garaşsyzlykda doglan azat-erkin ogluň arasyndaky çuň sosial gapma-garşylyk beýan edilýär... Ahyrynda daýy bilen ýegeniň arasyndaky ruhy ýakynlyk oglany ejesiniň garaňky dünýäsinden çykaryp, dolanuwsyz ýagtylyga gowşurýar. ’It -ata, är -daýa’ diýleni! Siz - dissidentsumaklar, türkmen halkynyň nobatdaky gaflat ukusyna şeýle aňsat, şeýle meýletin gidişini hiç wagt şunuň ýaly çuňňur we ynandyryjy beýan edip bilmersiňiz, ýazmaňyzy goýuň!" diýip, ygrarly okyjym ýazdy.

Dowamy »

Är

Ol ýelek ýassygy tirsekläp ýatan ýerinden "Heleý, çaý!" diýip gygyranda, sesine goňşy öýde uklap ýatan bäbek oýanyp, çyr-çyr aglamaga başlady. Munuň goňşy bäbekdigini bilmän, ýene aýalyna arlady: "Gap-eý sesini, göreňokmy, ýanymda adam bar-a!" Öýlenende toýuna gelipdim. "Iki aýakly iki günde, eýläme-beýläme bakmakam, oglum är çykaýypdyr" diýip, kakasy saçagy boldan ýazypdy. "Näme pişe edýäň?" diýenime ör-gökden geldi. "Pişe bormy? Arkalylar işleýä bumat diňe! Kakam öldi, işden kowdular. Nememiş, arak içýämişik. Özleri neşe-de edýäler, işläp ýörler-ä!.. Heleýiň el işi bolmasa, bäş çaga bilen aç öläýmelidik. Hemmejigem gyz. Hudaý jan bir ogul berer öýtdük, ojagymyz öçmez ýaly..." Turarman boldum. Ýene ýatan ýerinden gygyrdy: "Heleý, naharyň gelmedi-le, turjak bolýalar-a!.." Ýene goňşy bäbegiň çyrlap aglaýan sesi eşidildi. Ol ýene öz çagasydyr öýtdi: "Gap-eý sesini şoň! Görýäň-ä, öýde myhman bar-a!"

Dowamy »

Gepiň keltesi

***
Ol dünýä tanaldygyça aýalyna gynanýan köpeldi.

***
Pil ýaly, ulanman goýsaň, kelle-de poslaýar.

***
Wyždansyzyň esasy gaýgysy ak-garany garmakdyr.

***
Dag, derýalar däl, doganlary döwletler aýyrýar.

Dowamy »

Şahyryň halallygy

Şahyrlyk söz owadanlamagy we aýdylmaly zady aýtmazlygy öwrenmek däl. Obrazly aýtmaly bolsa, şahyr çöl-beýewandaky demirýol liniýasy bilen asfalt ýoluň çatrygynda, çaga arabasynda taşlanyp gidilen akyllyja bäbek. Ol uzakdan gelýän otlynyň sesini eşitmezden öň sarsgynyny duýýar we onuň ’hä’ diýmän bu çatryga-da gelip ýetjekdigine, şol bir wagta-da ony hiç bir saklajak zadyň ýokdugyna düşünýär. Şu gyssagarada onuň edip biljek zady kän däl: reallygy unudan ýa bilmedik bolup, ejesiniň çaga arabasynda elýeter ýerden asan oýunjaklaryna güýmenmeli we, howsalasyny basmak üçin, aldygyna agzyndaky boş emzigi sormaly, ýa-da öz gysgajyk ömrüni halallamak üçin bar güýjüni toplap, sesi otlynyň sesini basyp, hudaýyň gulagyna ýeter ýaly, gara güýje garşy pitne turzup gygyrmaly, aglamaly. Bu ýerde real durmuşdakydan tapawutly bir ýagdaý bar, biziň diýýän otlymyz - Wagt hiç wagt durmaýar, onuň tormuzy ýok we çaga bol, uly bol, barybir öz aşagyna düýrüp, öňünde duranlaryň ählisiniň üstünden geçip gidýär. Ýöne onuň öňünde balagyny hapalaman, ýumrugyny düwüp, başardygynda pitneçilik eden, gygyran ýa bolmanda ses edip aglan bäbekleriň sesi, Magtymgulynyň goşgulary ýaly, ençeme asyrdan soňam eşidip biljege eşidilýär. Oýunjaga güýmenenleri ýa boş emzik soranlary hiç kim bilmeýär.

Dowamy »

Halypa gutaranda

Ýaşdyk, dirileriň arasynda çyndan sylaýan iki ýazyjy-şahyrymyz bardy, ýogalanlaryň arasynda ýaş giden birine aýratyn hormat goýardyk. Emma ol iki şahyryň biri, partiýa halap, halk deputaty bolan, akademiklik ýetmänsoň, ýüreginden tutdy-da, biwagt gitdi. Gaty gynandyk.

Dowamy »

Her kimiň öz türmesi bar

Durmuş uly mekdepdir, çarkandak-çatagyndan dönmeseň, adamy kitap ýaly, onda-da çagalar üçin taýýarlanan köp suratly, az sözli kitap ýaly okamagy öwreder. Ýöne ýol geçseň, temegiň ýa burnuň galmaz, gitdigiçe gara ýere meňzärsiň. Onsoň bir gün seniň geçen ýoluň ýüzden birini geçmedik biri öňüňden çykar, temegi ýop-ýokarydyr. Emma zat diýmersiň, geçirimlilik edersiň. Ol ters düşüner, has eseler. Çydarsyň, sypaýyçylyk bilen, hem sözde, hem edim-gylymda öz niýetiňi, pikiriňi düşündirjek bolarsyň. Bolmaz. Ol üstüňe sürner. Çydarsyň. Soňabaka has samsykdyr öýder. Göz ýumarsyň, käse döwen çaga ýaly soraga çeker. Bildirmän sesiňi ýazar, sorag edýän wagty wideo düşürer. "Sen kim, näme, nireden geldiň we nädip bu ýollary geçdiň, nädip aman galdyň?" Içindäki uly müňkürligi diline getirmän, hem sadasyrap, hem gomalyp, daşyňa çöp aýlan bolar. Gynanarsyň. Sebäbi sen onuň kimdigini, nireden gelenini we nirä barýanyny, niýetiniň başdan näme bolandygyny we şindi nämedigini bir sorag bermän bilýänsiň. Emma ol bilmeýän zatlaryny bilýändirin, seniň aňryňdan aýlanýandyryn öýder... Wagt - beýik tebipdir. Gynanjyň geçer, gülkiň tutar. Emma gülmersiň, adamyň göwnüne degmäýin diýersiň. "Adam adamdan gutular, adam pälinden gutulmaz" diýlenidir. Başgalaryň salan türmesinden çykyp, öz niýet-päliniň türmesinden çykyp bilmeýän adama söz zaýalamak artykmaç, emma özüňem şolsuň: adama, janly-jandara gowulyk isläp düşen türmäňde oturansyň.

Dowamy »